۱. فیدیاس (Phidias) – یونان باستان، قرن ۵ ق.م)
🔹 شهرت:
- بزرگترین مجسمهساز یونان باستان
- معمار اصلی پارتنون در آکروپولیس آتن
🔸 آثار شاخص:
- مجسمه زئوس در المپیا (یکی از عجایب هفتگانه)
- ارتفاع: ۱۳ متر از عاج و طلا
- تخریب در آتشسوزی قرن ۵ م.
- مجسمه آتنا پارتنوس در آتن
- با ۱۱ متر ارتفاع، نماد خرد و جنگ
📜 فکتهای جالب:
- متهم به دزدی طلاهای مجسمهها شد و در زندان درگذشت!
- تکنیک کریزالفانتین (ترکیب عاج و طلا) را به کمال رساند.
💡 نظریه: برخی باستانشناسان معتقدند طرحهای او پایهگذار ایدهآلگرایی کلاسیک شد.
۲. آپلس (Apelles) – یونان باستان، قرن ۴ ق.م)
🔹 شهرت:
- نقاش رسمی اسکندر مقدونی
- استاد سایهپردازی و رنگآمیزی
🔸 آثار شاخص (همه گمشده، اما در متون توصیف شدهاند):
- ونوس آنادیومن (خروج از دریا)
- الهامبخش نقاشان رنسانس مانند بوتیچلی
- پرتره اسکندر با صاعقه
🎨 سبک کاری:
- استفاده از تنها ۴ رنگ اصلی (قرمز، زرد، سیاه، سفید)
- ابداع تکنیک لعاب نازک برای عمق بخشیدن به رنگ
📜 فکت تاریخی:
پلینی بزرگ نوشته: «او خطی چنان ظریف میکشید که رقبا نمیتوانستند تقلید کنند».
۳. زئوکسیس (Zeuxis) – یونان باستان، قرن ۵–۴ ق.م)
🔹 شهرت:
- استاد واقعنمایی افسانهای
- رقیب مستقیم آپلس
🔸 شاهکارهای گمشده:
- تابلوی انگور
- آنقدر واقعی که پرندگان برای خوردن آن پرواز میکردند!
- هلن تروا
- با ترکیب زیباترین زنان یونان خلق شد
🧠 تکنیک:
- سایهپردازی سهبعدی (اسفوماتو اولیه)
- تمرکز بر جزئیات آناتومیک
💡 نظریه: برخی او را نخستین هنرمند هایپررئالیست تاریخ میدانند.
۴. پولیگنوتوس (Polygnotus) – یونان باستان، قرن ۵ ق.م)
🔹 شهرت:
- نقاش دیواریهای بزرگ روایی
- اولین هنرمندی که چهرهها را بیانگر کشید
🔸 آثار (باقیمانده در توصیفات پاوسانیاس):
- نقاشیهای لسکه در دلفی
- نمایش صحنههای جنگ تروا
- نگارههای آتن
🎭 نوآوریها:
- معرفی پرسپکتیو اولیه
- نمایش احساسات در چهره شخصیتها
📜 فکت:
آرسیتوفان در نمایشنامهاش او را ستوده است: «چهرههایش گویی نفس میکشند!».
جدول مقایسهای هنرمندان باستان
| نام | تخصص | دوره | ویژگی منحصربهفرد | سرنوشت آثار |
|---|---|---|---|---|
| فیدیاس | مجسمهسازی | عصر طلایی آتن | ترکیب طلا و عاج | تقریباً همه نابود شدهاند |
| آپلس | نقاشی | هلنیستی | رنگآمیزی ناب | تنها توصیفات نوشتاری باقیمانده |
| زئوکسیس | نقاشی | کلاسیک | واقعنمایی فوقالعاده | نمونههای رومی کپی شدهاند |
| پولیگنوتوس | دیوارنگاری | پیشاهلنیستی | روایتگری حماسی | تنها طرحهای موزاییکی باقیمانده |
نظریه جنجالی:
باستانشناسان اخیراً در ویرانههای پمپئی موزاییکهایی یافتهاند که احتمالاً کپیهایی از آثار زئوکسیس هستند!
سوال بیپاسخ:
چرا یونانیان با وجود ستایش از نقاشی، هیچ اثر نقاشی اصلی از این استادان حفظ نکردند؟